De markt behandelt Frankrijk weer als crisisland

De onrust op de Franse obligatiemarkt neemt verder toe. Het renteverschil tussen Franse en Duitse staatsleningen, ook wel de spread genoemd, bereikte donderdag het hoogste niveau sinds 2011, toen Europa midden in een zware schuldencrisis verkeerde.

Beleggers verkopen inmiddels niet alleen langlopende, maar ook kortlopende Franse staatsobligaties. De hoge staatsschuld, politieke verdeeldheid en dreigende protesten maken Frankrijk volgens Bloomberg tot de zwakste schakel op de financiële markten.

Franse rente bereikt hoogste niveau sinds 2002

De spread tussen Franse en Duitse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar liep donderdag met maximaal 19 basispunten op naar 1,78 procentpunt. Dat is het hoogste niveau sinds eind 2011, toen de Europese schuldencrisis op zijn hoogtepunt was. Woensdag stond het verschil nog op 174 basispunten.

De spread laat zien hoeveel extra rente beleggers eisen om geld aan Frankrijk uit te lenen in plaats van aan Duitsland. Hoe groter het verschil, hoe meer zorgen beleggers zich maken over de Franse overheidsfinanciën.

Ook de Franse tienjaarsrente steeg fors. Die bereikte donderdag een piek van 5,14 procent, het hoogste niveau sinds 2002. Later werd een deel van de stijging weer ingeleverd.

Op het hoogste punt lag de Franse tienjaarsrente boven die van de Verenigde Staten. Als de rente ook op dat niveau was gesloten, zou Frankrijk voor het eerst sinds 2013 meer rente betalen dan de VS op staatsleningen met een looptijd van tien jaar.

Opvallend is dat ook kortlopende staatsobligaties zwaar onder druk staan. De rente op Franse leningen met een looptijd van twee jaar steeg met 11 basispunten naar 3,86 procent. Voor een ontwikkeld land is dat een uitzonderlijk grote beweging op één dag.

Normaal zoeken beleggers in onrustige tijden juist de veiligheid van kortlopende staatsleningen op. Dat ook deze worden verkocht, laat zien hoe breed het wantrouwen inmiddels is.

De verkoopgolf bleef niet beperkt tot obligaties. De Franse beursindex CAC 40 verloor donderdag meer dan één procent.

Beleggers maken zich vooral zorgen over de vraag of de Franse regering haar hoge staatsschuld nog onder controle kan krijgen. Het verdeelde parlement maakt ingrijpende begrotingsmaatregelen lastig, terwijl de maatschappelijke onrust blijft toenemen.

De afgelopen weken botsten demonstranten en politie tijdens protesten tegen de hoge kosten van levensonderhoud. In meerdere steden werden daarop avondklokken ingesteld. Ook komend weekend worden nieuwe protesten verwacht. President Emmanuel Macron wil zaterdag alleen demonstraties van vakbonden toestaan.

Volgens Elias Haddad, marktstrateeg bij Brown Brothers Harriman, maken de politieke verdeeldheid en groeiende woede onder de bevolking het vrijwel onmogelijk om de Franse overheidsfinanciën vóór de presidentsverkiezingen van 2027 te herstellen.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

ECB onder druk: dreigt een nieuwe Europese schuldencrisis?

De ontwikkelingen roepen herinneringen op aan de eurocrisis van 2011. Toch zijn er volgens marktkenners belangrijke verschillen.

Destijds stond vooral Griekenland centraal. Het renteverschil tussen Griekse en Duitse staatsobligaties liep tijdens de crisis op tot ongeveer 35 procentpunt, bijna twintig keer het huidige Franse niveau.

Europa beschikt inmiddels bovendien over sterkere financiële vangnetten. De meeste beleggers verwachten daarom voorlopig niet dat de Europese Centrale Bank (ECB) met noodmaatregelen moet ingrijpen. Oud-ECB-president Mario Draghi, de man die de eurocrisis in 2012 bezwoer, zei deze week al hetzelfde: snel ingrijpen ligt volgens hem niet voor de hand.

Toch neemt de roep om een reactie uit Frankfurt toe.

Volgens Irina Kurochkina, portefeuillebeheerder bij Aegon Investment Management, versterken de hoge energieprijzen, beperkte handel op de obligatiemarkt en onzekerheid over de Franse begroting elkaar.

Zij hoopt dat de ECB duidelijk maakt dat de snelle rentestijging een ongewenste verkrapping van de financiële omstandigheden veroorzaakt. Dat zou beleggers het signaal geven dat de centrale bank minder haast heeft met verdere renteverhogingen. Zo’n boodschap kan de obligatiemarkt mogelijk tot rust brengen.

Voorlopig blijft het echter stil vanuit Frankfurt. De ECB bevindt zich in de gebruikelijke stilteperiode voorafgaand aan het rentebesluit van volgende week [VERIFICATIE: exacte vergaderdatum invullen]. Het wordt daarmee een week van twee centrale banken: de Amerikaanse Federal Reserve vergadert maandag en dinsdag, de ECB volgt later in de week. Waar de markt rust vandaan moet halen, wordt grotendeels in die twee vergaderzalen bepaald.

Ook Henrietta Pacquement van Allspring Global Investments ziet weinig aanleidingen waarom het vertrouwen in Franse staatsleningen op korte termijn zou herstellen. De renteniveaus trekken volgens haar inmiddels de aandacht van beleggers, maar de Franse presidentsverkiezingen van volgend jaar blijven een belangrijk obstakel.

Daar komt de bredere onrust op de financiële markten bovenop. Technologieaandelen staan onder druk door twijfels over de enorme investeringen in kunstmatige intelligentie, terwijl een vat Brent-olie meer dan 110 dollar kost, omgerekend zo’n 95 euro.

Die hoge olieprijs vergroot de zorgen over inflatie en de economische groei, waardoor beleggers minder risico willen nemen.

Ook Duitsland loopt risico

De snelle stijging van de Franse rente wordt volgens marktkenners deels versterkt door hedgefondsen die hun beleggingen afbouwen.

Deze fondsen hadden posities opgebouwd waarmee zij probeerden te profiteren van het renteverschil tussen kortlopende Franse staatsobligaties en andere renteproducten. Nu de markt tegen hen beweegt, worden die posities verkocht. Omdat er momenteel weinig kopers zijn, kunnen zulke transacties grote koersbewegingen veroorzaken.

Volgens Daniel Loughney, hoofd obligaties bij Mediolanum International Funds, is opnieuw sprake van een verkoopgolf onder hedgefondsen. Door de beperkte handel heeft die volgens hem een bijzonder groot effect.

Het patroon is deze week breder zichtbaar. Zakenbank JPMorgan beschreef donderdag hoe gedwongen verkopen van hedgefondsen ook de daling van chipaandelen aanjoegen: fondsen die met geleend geld beleggen, moeten bij dalende koersen verkopen, los van wat ze zelf verwachten.

Daarmee groeit de vraag of de problemen zich kunnen verspreiden naar andere Europese landen.

Craig Veysey van Guinness Global Investors, die de eurocrisis van 2011 als handelaar meemaakte, benadrukt dat Europa er financieel sterker voor staat dan destijds. Ook heeft Frankrijk niet te maken met de ernstige problemen in de bankensector die tijdens de vorige crisis een grote rol speelden.

Toch waarschuwt hij dat de Europese rentes verder kunnen oplopen. Zelfs Duitse staatsobligaties zouden onder druk kunnen komen te staan. Beleggers kunnen namelijk gaan vrezen dat Duitsland in de toekomst financieel moet bijdragen aan steun voor landen met hoge schulden. Als de Duitse overheid daarvoor zelf meer geld moet lenen, kan ook de Duitse rente stijgen.

Veysey heeft zijn beleggingen in Italiaanse en Duitse staatsobligaties daarom verminderd. In plaats daarvan heeft hij meer geld ondergebracht in Britse en Amerikaanse staatsleningen.