De oorlog met Iran begint steeds duidelijker door te werken in de Amerikaanse economie. Wat begon als een geopolitiek conflict, verandert langzaam in een economische schok via hogere brandstofprijzen, stijgende rentes, duurdere voedselproductie en verstoringen in aanvoerketens.

Volgens de Amerikaanse regering bedragen de directe kosten van de oorlog voorlopig ongeveer 25 miljard dollar. Maar economen waarschuwen dat dit slechts het zichtbare deel is. De echte schade ligt waarschijnlijk veel hoger, omdat de oorlog ook de groei remt en de kosten voor huishoudens en bedrijven opdrijft.

Brandstof raakt de consument direct

De sluiting van de Straat van Hormuz is de belangrijkste oorzaak. Voor de oorlog ging ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieaanvoer door deze vaarroute. Door de blokkade zijn Amerikaanse benzineprijzen met meer dan de helft gestegen naar 4,55 dollar per gallon.

Diesel, cruciaal voor transport en industrie, steeg naar 5,66 dollar per gallon. Amerikaanse consumenten betaalden sinds het begin van de oorlog al ongeveer 35 miljard dollar extra aan benzine en diesel. Dat komt neer op zo’n 268 dollar per huishouden.

Voor lagere inkomens is de impact het grootst. Onderzoek van de New York Fed laat zien dat rijkere huishoudens nauwelijks minder rijden, terwijl lagere inkomens hun brandstofverbruik al met 7 procent hebben teruggeschroefd.

Hogere rente kost groei

De oorlog raakt de economie ook via de rente. Voor het conflict rekenden beleggers nog op twee renteverlagingen door de Federal Reserve dit jaar. Maar door stijgende energieprijzen is de inflatie opnieuw opgelopen naar 3,5 procent.

Daardoor lijkt renteverlaging voorlopig van tafel. Volgens econoom Justin Wolfers kan alleen al het uitblijven van een halve procentpunt renteverlaging ongeveer 200 miljard dollar aan economische groei kosten.

Ook huizenkopers voelen dat. De gemiddelde 30-jarige hypotheekrente steeg van 5,98 procent voor de oorlog naar 6,37 procent.

Aanvoerketens en voedselprijzen onder druk

Tegelijkertijd nemen de problemen in aanvoerketens toe. De maatstaf van de New York Fed voor wereldwijde supply-chain stress staat op het hoogste niveau sinds de coronapandemie. Vrachttarieven lopen op, zelfs op routes die niet direct langs het Midden-Oosten gaan.

De voedselprijzen kunnen later volgen. Hogere dieselkosten werken meestal met vertraging door in boodschappen, vooral bij bederfelijke producten zoals vlees, groente, fruit en vis. Daarbovenop stijgen ook kunstmestprijzen. Stikstofkunstmest, waarvan veel in het Midden-Oosten wordt geproduceerd, is sinds het begin van de oorlog meer dan 30 procent duurder geworden.

Economische schade stapelt zich op

De Amerikaanse olie-industrie profiteert van hogere prijzen, maar voor de meeste huishoudens en bedrijven is de oorlog vooral een kostenpost. Brandstof, transport, voedsel, hypotheken en overheidsfinanciering worden duurder.

Daarmee begint de Iran-oorlog de Amerikaanse economie op meerdere plekken tegelijk te raken. Niet als één grote klap, maar als een optelsom van steeds meer drukpunten.