Grote problemen voor box 3: Eerste Kamer lijkt niet overtuigd

De toekomst van box 3 hangt aan een zijden draadje. Terwijl het kabinet probeert voldoende steun te verzamelen voor de nieuwe belasting op vermogen, groeit de weerstand in zowel de Eerste als Tweede Kamer. Staatssecretaris Eelco Eerenberg presenteerde deze week een reeks mogelijke aanpassingen om critici tegemoet te komen, maar de reacties zijn ronduit sceptisch. Tegelijkertijd blijven juridische procedures over de box 3-heffing zich opstapelen. Daardoor neemt de onzekerheid voor spaarders en beleggers verder toe.

Box 3-keuzemenu moet wet redden

De hervorming van box 3 draait om de Wet Werkelijk Rendement. Die wet werd eerder door de Tweede Kamer aangenomen en moet vanaf 2028 belasting heffen op het daadwerkelijk behaalde rendement. Vooral beleggers en ondernemers maken bezwaar tegen onderdelen van het voorstel.

Het grootste struikelblok is de zogenoemde vermogensaanwasbelasting. Daardoor zouden belastingplichtigen belasting moeten betalen over waardestijgingen die nog niet zijn gerealiseerd. Critici vinden dat onrechtvaardig, omdat er nog geen daadwerkelijke winst is gemaakt.

Om de wet alsnog door de Senaat te krijgen, kwam Eerenberg met een lijst van mogelijke verbeteringen. Op sociale media wordt dit inmiddels het “box 3-keuzemenu” genoemd.

De voorstellen bestaan onder meer uit:

• Verlaging van het belastingtarief van 36 naar 35 procent
• Verhoging van de vrijstelling van 1.800 naar 1.900 euro
• Verliesverrekening met één jaar terugwerkende kracht
• Een heffingskorting voor groen beleggen
• Belastingvoordelen voor leningen aan mkb-bedrijven
• Diverse technische aanpassingen rond schenkingen, startups en internationale belastingplicht

Volgens het kabinet kosten deze tegemoetkomingen de komende jaren ongeveer 4 miljard euro.

Weinig steun in Eerste Kamer

Of de voorstellen voldoende zijn, is zeer de vraag.

Volgende week debatteert de Eerste Kamer over de wet zoals die nu op tafel ligt. Daarbij zijn de nieuwe voorstellen van Eerenberg nog niet verwerkt. Politiek verslaggevers zien weinig signalen dat er een meerderheid in de Senaat ontstaat.

BBB heeft zich al duidelijk tegen de huidige wet uitgesproken. Ook de steun van CDA en VVD is allesbehalve zeker. Tegelijkertijd klinkt vanuit de Tweede Kamer kritiek van zowel linkse als rechtse partijen.

JA21 vindt de aanpassingen onvoldoende en wil de vermogensaanwasbelasting volledig schrappen. Aan de andere kant vinden linkse partijen juist dat de wijzigingen te gunstig zijn voor vermogende Nederlanders.

BBB-Kamerlid Henk Vermeer was bijzonder scherp en noemde het voorstel “de menukaart van een heel slecht restaurant”.

Daardoor ontstaat een politiek probleem. Rechts vindt het pakket te beperkt, links vindt het te ruim. Juist die combinatie maakt de kans op een meerderheid klein.

Nieuwe rechtszaak onderstreept onzekerheid

Alsof de politieke strijd nog niet genoeg onzekerheid veroorzaakt, blijven ook juridische procedures rondom box 3 doorgaan.

Deze week oordeelde Rechtbank Gelderland dat een inspecteur ten onrechte geen beslissing had genomen op een bezwaar tegen de box 3-heffing. Een belastingplichtige stelde dat de heffing in strijd is met Europees recht, maar de Belastingdienst had dit onderdeel van het bezwaar volledig onbeantwoord gelaten.

De rechtbank vernietigde daarom de uitspraak op bezwaar en stuurde de zaak terug naar de inspecteur voor een nieuwe beoordeling.

Hoewel de uitspraak inhoudelijk niets zegt over de rechtmatigheid van box 3, laat de zaak zien dat discussies over de vermogensbelasting nog lang niet zijn afgerond. Voor veel beleggers en spaarders betekent dat dat de onzekerheid over toekomstige belastingregels voorlopig blijft bestaan.