De Europese Unie wil de economische druk op Rusland verder opvoeren met een nieuw sanctiepakket. Het voorgestelde 21e pakket richt zich op Russische banken, de olie-industrie, cryptobedrijven en voor het eerst ook de visserijsector. Daarmee probeert Brussel inkomstenbronnen van Moskou verder af te knijpen en routes voor sanctieontwijking af te sluiten.

De plannen werden op 9 juni gepresenteerd door voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Voordat de maatregelen van kracht worden, moeten alle EU-lidstaten nog unaniem instemmen. Vooral de uitbreiding naar nieuwe sectoren laat zien dat Brussel de druk op Rusland verder wil opvoeren.

Nieuwe sancties moeten Russische oorlogseconomie verzwakken

Volgens Von der Leyen zijn de nieuwe maatregelen gericht op sectoren die een belangrijke bijdrage leveren aan de financiering van de oorlog in Oekraïne.

“Deze maatregelen zijn gericht op de sectoren die de grootste impact hebben op de Russische oorlogseconomie”, aldus de voorzitter van de Europese Commissie.

De Europese Commissie wil met name voorkomen dat Rusland via alternatieve handelsroutes en buitenlandse dienstverleners bestaande sancties weet te omzeilen. Daarom worden niet alleen Russische bedrijven aangepakt, maar ook partijen die helpen bij het verplaatsen van goederen, energie of financiële middelen.

Russische olie-export opnieuw onder vuur

Een belangrijk onderdeel van het voorstel is een verdere aanscherping van de maatregelen rond Russische olie-export.

Sinds 2022 geldt er binnen de G7-landen en de Europese Unie een prijsplafond voor Russische olie. Dat moest voorkomen dat Rusland enorme inkomsten bleef genereren, terwijl de wereldwijde energiemarkt stabiel bleef.

De Europese Commissie wil nu de automatische aanpassing van dat prijsplafond tijdelijk bevriezen tot januari 2026. Volgens Von der Leyen is dat nodig vanwege de toenemende spanningen rond de Straat van Hormuz en de daaruit voortvloeiende onzekerheid op de energiemarkten.

Daarnaast wordt opnieuw de zogenoemde schaduwvloot aangepakt. Dat zijn schepen die worden ingezet om Russische olie buiten de bestaande sanctieregels om te vervoeren.

Brussel wil nog eens dertig extra schepen toevoegen aan de sanctielijst. Daarmee zou het totaal uitkomen op meer dan 660 gesanctioneerde vaartuigen.

Ook bedrijven die ondersteunende diensten leveren aan deze vloot worden voor het eerst aangepakt. Het gaat onder meer om sleepdiensten, havens, raffinaderijen en andere infrastructuur die betrokken is bij de handel in Russische olie. Verder wil de EU de verkoop van LPG-tankers aan Rusland beperken.

Crypto, technologie en visserij krijgen strengere beperkingen

Naast energie richt Brussel zich ook op technologie en financiële diensten. De export van speciale metalen, legeringen en apparatuur die gebruikt kunnen worden in de defensie-industrie moet verder worden beperkt. Ook technologie voor drones komt onder strengere regels te vallen.

Opvallend is dat cryptobedrijven expliciet worden genoemd in het nieuwe sanctiepakket. De Europese Commissie wil voorkomen dat digitale activa worden ingezet om financiële beperkingen te omzeilen. De maatregel sluit aan bij eerdere Europese inspanningen rond strengere controle op crypto-transacties en naleving van sanctieregels.

Daarnaast wil Brussel voor ongeveer 60 miljoen euro aan extra Russische goederen weren van de Europese markt. Het gaat onder meer om metalen, metaalertsen en auto-onderdelen.

Voor het eerst wordt ook de Russische visserijsector geraakt. De Europese Commissie stelt beperkingen voor op verschillende visproducten uit Rusland. Voor bepaalde soorten, waaronder kabeljauw, ligt zelfs een volledig importverbod op tafel.

Ook Belarus en Russische handelsroutes in beeld

De Europese Commissie wil tegelijkertijd de handelsbeperkingen voor Belarus uitbreiden. Volgens Brussel wordt het land regelmatig gebruikt als doorvoerroute voor goederen die eigenlijk onder sancties vallen.

Daarnaast krijgt de Europese maritieme missie Operatie IRINI meer bevoegdheden. EU-buitenlandchef Kaja Kallas maakte bekend dat deelnemende marineschepen voortaan verdachte schepen mogen inspecteren die mogelijk deel uitmaken van de Russische schaduwvloot.

Volgens Kallas zijn de regels rond het gebruik van geweld aangepast zodat de missie effectiever kan optreden tegen sanctieontwijking op zee.

Met het nieuwe pakket probeert de Europese Unie niet alleen de inkomsten van Rusland verder terug te dringen, maar ook de handhaving van bestaande sancties aanzienlijk te versterken.