Achttien jaar na de geboorte van Bitcoin (BTC) ligt er weer een nieuwe theorie op tafel over de bedenker. Een gloednieuwe documentaire stelt dat Bitcoin niet door één persoon is bedacht, maar door twee inmiddels overleden cryptografen: Hal Finney en Len Sassaman.

De film Finding Satoshi presenteert na een vierjarig onderzoek wat volgens de makers de meest onderbouwde verklaring tot nu toe is voor de identiteit van Satoshi Nakamoto.

Vier jaar speurwerk in cypherpunk-wereld

De documentaire is geregisseerd door Tucker Tooley en Matthew Miele en gebaseerd op het onderzoek van schrijver William D. Cohan en privédetective Tyler Maroney. Zij filterden zes verdachten: Adam Back, Nick Szabo, Hal Finney, Len Sassaman, Paul Le Roux en Wei Dai.

Datawetenschapper Alyssa Blackburn bracht het online ritme van Satoshi in kaart. Die was vooral actief tussen 06.00 en 22.00 uur Amerikaanse westkusttijd. Volgens haar pasten alleen Finney en Sassaman in dat patroon.

Beide mannen werkten eerder samen aan PGP, een bekend versleutelingsprogramma voor e-mail. Ze bewogen zich diep in de cypherpunk-beweging: een groep programmeurs uit de jaren ’90 die met code privacy wilde afdwingen tegen overheden en banken in.

Code van Hal, woorden van Len

De makers denken dat Finney de Bitcoin-code schreef en Sassaman de befaamde whitepaper. Die werd op 31 oktober 2008 gepubliceerd, midden in de financiële crisis.

PGP-collega Will Price ontdekte dat Finney in de twee maanden vóór de lancering van Bitcoin geen enkele bijdrage leverde aan zijn werkprojecten. “Waar was hij mee bezig? Ik denk dat het Bitcoin was,” zei Price in de film.

Sassaman pleegde in 2011 zelfmoord, kort na de laatste publieke post van Satoshi. Finney overleed in 2014 aan de spierziekte ALS. De weduwe van Finney erkent in de film dat haar man waarschijnlijk een rol speelde bij het ontstaan van Bitcoin.

Niet iedereen overtuigd

De conclusie wijkt sterk af van een recent onderzoek van The New York Times, dat Blockstream-topman Adam Back als hoofdverdachte aanwees. Back ontkent dat al jaren stellig.

Beveiligingsexpert Jameson Lopp wees eerder op een gaatje in de Finney-theorie: Satoshi mailde op een moment dat Finney aantoonbaar een hardloopwedstrijd liep in Santa Barbara. Juist die tegenstrijdigheid voedt het idee van een duo.

Coinbase-topman Brian Armstrong noemt het “de meest doordachte benadering van dit onderwerp.”

Maar het sluitende bewijs ontbreekt. En dat past eigenlijk perfect bij Bitcoin, een munt die juist groot werd doordat er geen baas, bedrijf of stichting achter zit. Voor de ruim 1 miljoen Bitcoins van Satoshi, samen tientallen miljarden dollars waard, is die anonimiteit goud waard. De munten staan nog precies waar ze zeventien jaar geleden werden achtergelaten.

Finding Satoshi is sinds 22 april exclusief te huur via findingsatoshi.com.