Trump blokkeert Rusland-sancties die zaterdag zouden ingaan

De Amerikaanse president Donald Trump heeft nieuwe importheffingen en sancties tegen Rusland voorlopig buiten werking gesteld. Dat is opvallend, omdat hij de wet die deze maatregelen verplicht stelt vorige maand zelf ondertekende.

Trump wil de torenhoge dieselprijzen in de Verenigde Staten verlagen en zoekt daarvoor juist samenwerking met de Russische president Vladimir Poetin. Zijn besluit zorgt voor kritiek in het Amerikaanse Congres, enkele weken voor de tussentijdse verkiezingen.

Trump zet importheffingen tot 500 procent op pauze

Trump ondertekende vrijdagavond een presidentieel besluit waarmee hij een uitzonderingsclausule in de zogeheten Graham-wet gebruikt. De wet is vernoemd naar de in juli overleden Republikeinse senator Lindsey Graham en moet Rusland economisch onder druk zetten vanwege de oorlog in Oekraïne.

De maatregelen zouden op 18 oktober van kracht worden en zijn bijzonder streng. Zo voorziet de wet in importheffingen van 100 procent op goederen uit de vijf landen die de meeste Russische olie en aardgas kopen. Ook kunnen extra sancties worden opgelegd aan Russische bedrijven en financiële instellingen.

Voor goederen uit Rusland zelf voorziet de regeling bovendien in heffingen die kunnen oplopen tot 500 procent. Daarmee zouden de Verenigde Staten de economische druk op Moskou aanzienlijk opvoeren.

Trump heeft de maatregelen formeel wel ingevoerd, maar de uitvoering ervan direct opgeschort. Daardoor blijven de heffingen voorlopig buiten werking, terwijl de president de mogelijkheid behoudt om ze later alsnog toe te passen.

In zijn presidentiële besluit verklaart Trump dat het uitstellen van de sancties in het nationale belang van de Verenigde Staten is. Hij heeft het Congres hierover officieel geïnformeerd.

Hoge dieselprijzen brengen Trump dichter bij Poetin

Achter het besluit speelt een groot economisch probleem. De dieselprijzen in de Verenigde Staten bevinden zich rond recordniveaus, terwijl de tussentijdse verkiezingen op 3 november snel dichterbij komen.

Hoge dieselprijzen raken niet alleen automobilisten en transportbedrijven. Diesel is ook belangrijk voor vrachtwagens, landbouwmachines en de distributie van goederen. Als transport duurder wordt, kunnen bedrijven die extra kosten doorberekenen aan consumenten.

Trump kondigde vorige week daarom aan met Poetin te willen samenwerken om Russische dieselvoorraden weer beschikbaar te maken voor de wereldmarkt. Daarmee hoopt hij het aanbod te vergroten en de brandstofprijzen te verlagen.

De nieuwe sancties zouden die plannen juist kunnen bemoeilijken. Door de heffingen voorlopig niet toe te passen, voorkomt Trump bovendien een mogelijk handelsconflict met grote afnemers van Russische energie, waaronder China, India en Turkije.

Rusland reageert positief op de Amerikaanse koerswijziging. Kirill Dmitriev, een belangrijke gezant van Poetin die betrokken is bij de onderhandelingen met Washington, noemt het besluit een historisch moment. Volgens hem is economische samenwerking tussen Rusland en de Verenigde Staten in het belang van beide landen.

Kritiek in Washington terwijl oorlog doorgaat

De beslissing ligt politiek gevoelig. De Graham-wet kreeg steun van zowel Republikeinse als Democratische politici en was juist bedoeld om Rusland harder te raken.

Graham beschouwde economische sancties als een belangrijk middel om Poetin tot onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog te bewegen. De wet werd na zijn overlijden aangenomen en kreeg daarmee ook een symbolische betekenis.

Verschillende Amerikaanse senatoren verzetten zich inmiddels tegen Trumps toenadering tot Moskou. Een groep politici van beide partijen stuurde deze week een brief naar de president, waarin zij hem oproepen de afspraken over Russische diesel terug te draaien en de sanctiewet uit te voeren.

Ondertussen gaan de gevechten in Oekraïne onverminderd door. Volgens de Oekraïense strijdkrachten viel Rusland het land afgelopen nacht aan met ballistische raketten, kruisraketten en honderden drones. Ook Rusland meldde grootschalige Oekraïense droneaanvallen.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft opnieuw aanvallen op Russische olieraffinaderijen bevolen. Daarmee beëindigt hij een eerdere pauze die volgde op Trumps oproep tot een bestand rond energievoorzieningen.

Zelensky uit daarnaast kritiek op beperkingen in de toegang tot Starshield, satelliettechnologie van SpaceX die Oekraïne gebruikt bij de verdediging tegen Russische aanvallen. Volgens hem wordt de Oekraïense verdediging hierdoor verzwakt.

Trump ontkent dat hij opdracht heeft gegeven om de toegang te beperken. Ook zegt hij niet te denken dat Elon Musk daarvoor verantwoordelijk is. Musk stelt op zijn beurt dat de Amerikaanse overheid bepaalt hoe het systeem wordt ingezet.