President Donald Trump heeft aangekondigd dat de Verenigde Staten vanaf maandag enkele neutrale schepen die vastzitten in de Perzische Golf zullen begeleiden door de Straat van Hormuz.

“De scheepsbeweging is uitsluitend bedoeld om mensen, bedrijven en landen die absoluut niets verkeerd hebben gedaan vrij te krijgen. Zij zijn slachtoffers van de omstandigheden”, schreef Trump zondag op zijn sociale media.

“Als dit humanitaire proces op enige manier wordt belemmerd, zal die belemmering helaas met geweld moeten worden aangepakt”, voegde de president eraan toe. Trump gaf in het bericht geen verdere details over welke stappen de Verenigde Staten precies zou nemen om de schepen door de zeestraat te helpen.

Trump noemde het programma “Project Freedom” en stelde dat de bemanningen zonder voedsel en andere noodzakelijke voorraden komen te zitten terwijl ze wachten op een veilige doorgang. Volgens hem hebben verschillende landen om hulp gevraagd.

Centcom kondigt bredere missie aan dan Trump

Het Amerikaanse Central Command kwam zondag met een aankondiging die breder klinkt dan het humanitaire frame van Trump. De militaire tak liet weten militaire steun te bieden om de commerciële scheepvaart door Hormuz te herstellen, niet alleen om vastgelopen schepen te bevrijden. Daarbij zouden raketdestroyers, vliegtuigen en drones worden ingezet.

“Onze steun voor deze defensieve missie is essentieel voor de regionale veiligheid en de wereldeconomie. Tegelijkertijd handhaven we de marineblokkade”, zei admiraal Brad Cooper, hoofd van het Central Command, in een persbericht.

In praktijk geen marine-escortes maar coördinatie

Hoe het concreet gaat lopen blijft echter onduidelijk. Volgens The Wall Street Journal, dat een anonieme Amerikaanse functionaris citeert, gaat het programma niet om escortes door de Amerikaanse marine. In plaats daarvan zou het om een coördinatieproces gaan met landen, verzekeraars en scheepvaartorganisaties. Daarmee lijkt de uitvoering bescheidener dan zowel Trump als Centcom suggereren in hun aankondigingen.

Iran waarschuwt voor schending staakt-het-vuren

Iraanse functionarissen reageerden direct afwijzend. Volgens zender Al Mayadeen noemde Ebrahim Azizi, voorzitter van de commissie voor nationale veiligheid van het Iraanse parlement, elke Amerikaanse interventie in de Straat van Hormuz een schending van het staakt-het-vuren. “Het beheer van de zeestraat en de Golf wordt niet bepaald door de waanzinnige berichten van Trump,” stelde hij.

Op de oliemarkt bleef de reactie gemengd. De olieprijs stabiliseerde nadat handelaren twijfels uitspraken over de haalbaarheid van het Amerikaanse plan. Tegelijk zorgde een incident met een tanker voor nieuwe onrust.

Brent-olie bleef rond de 108 dollar per vat, na eerder op de dag nog met ruim twee procent te zijn gedaald. WTI handelde onder de 102 dollar. Volgens UK Maritime Trade Operations meldde een tanker dat hij was geraakt door projectielen op zo’n 78 zeemijl ten noorden van Fujairah in de Verenigde Arabische Emiraten. De naam van het schip werd niet genoemd, maar de bemanning zou veilig zijn.

Trump praat met Iran

Trump liet weten dat Amerikaanse vertegenwoordigers “zeer positieve gesprekken” voeren met Iran, die volgens hem kunnen uitmonden in “iets zeer positiefs voor iedereen”. Verdere details gaf hij niet. Eerder liet de president nog doorschemeren dat het meest recente vredesvoorstel van Iran mogelijk niet ver genoeg gaat.

Vooralsnog leveren de diplomatieke inspanningen weinig concreets op. Volgens de Iraanse staatstelevisie bestudeert Teheran momenteel de Amerikaanse reactie op een eerder ingediend veertienpuntenplan.

Honderden schepen vast in de Golf

Honderden tankers, bulkcarriers en vrachtschepen liggen nog steeds vast in de Golf. Landen in de regio hebben aanzienlijke olieproductie stilgelegd omdat er geen opslag meer beschikbaar is voor nieuwe aanvoer.

De energieprijzen zijn fors gestegen door de blokkade van de Straat van Hormuz, de zeestraat ten zuiden van Iran waar normaal ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie en het vloeibaar aardgas doorheen stroomt. Dat wakkert in het Witte Huis zorgen aan dat de Republikeinen bij de verkiezingen in november een grote nederlaag kunnen lijden, terwijl Amerikanen kampen met hoge benzineprijzen.