Het Iraanse parlement werkt aan een wetsvoorstel om een tol te heffen op schepen die door de Straat van Hormuz varen. Dat meldt persbureau Fars op basis van een anonieme parlementariër. De plannen zouden volgende week worden afgerond.

Iran verstevigt grip op cruciale zeestraat

Met de nieuwe wet wil Iran zijn controle over de Straat van Hormuz officieel maken. De smalle doorgang is van groot belang voor de wereldhandel en vormt de verbinding tussen belangrijke olie- en gasproducenten in de Perzische Golf en de rest van de wereld.

In de praktijk lijkt Iran al langer invloed uit te oefenen op het scheepvaartverkeer. Volgens de sector worden schepen regelmatig benaderd via tussenpersonen met verzoeken om informatie over bemanning, lading en route. In sommige gevallen wordt ook een betaling gevraagd die kan oplopen tot miljoenen dollars per doorgang. Tot nu toe gebeurde dat echter niet structureel.

Zeestraat grotendeels dicht sinds begin conflict

De Straat van Hormuz is sinds het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran grotendeels afgesloten. Slechts een beperkt aantal schepen wist de doorgang nog te passeren. Het gaat vooral om vaartuigen met banden met Iran of China, en enkele schepen die toestemming kregen van de Iraanse Revolutionaire Garde.

De verstoring heeft directe gevolgen voor de energievoorziening in de regio. Olieproductie in de Perzische Golf ligt deels stil en ook raffinaderijen hebben schade opgelopen. De olieprijs is daardoor flink opgelopen.

Scheepvaartindustrie voor lastig dilemma

De mogelijke tolheffing zet de scheepvaartindustrie onder druk. Rederijen willen hun bemanningen en ladingen uit de Perzische Golf halen, maar lopen daarbij aan tegen risico’s rond sancties en veiligheid. Vrije doorvaart via belangrijke zeeroutes is normaal gesproken juist beschermd door internationaal recht.

Volgens Amanda Bjorn van maritiem verzekeringsmakelaar Cambiaso Risso Asia draait het uiteindelijk om vertrouwen. De vraag is of rederijen bereid zijn te varen onder Iraanse voorwaarden. Tegelijk waarschuwt zij dat een dergelijke tol de wereldhandel verder kan verstoren, na decennia waarin vrije doorvaart de norm was.