NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte ligt onder vuur in Europese hoofdsteden na zijn uitgesproken steun voor Donald Trumps oorlog tegen Iran. Volgens diplomaten zorgt zijn houding voor irritatie binnen Europa, juist op een moment dat het continent al worstelt met de economische gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten.

Europese hoofdsteden willen afstand bewaren

De kern van de frustratie: veel Europese landen willen koste wat kost voorkomen dat zij verder in deze oorlog worden meegezogen, terwijl Rutte de indruk wekte dat Europese bondgenoten uiteindelijk zullen aansluiten bij Amerikaanse maritieme operaties rond de Straat van Hormuz.

De verdeeldheid draait vooral om de vraag hoever Europa moet meegaan in de Amerikaanse lijn. Trump dringt erop aan dat NAVO-landen meedoen aan een armada die de scheepvaart in de Straat van Hormuz moet beschermen. Die zeestraat is cruciaal voor de wereldwijde olie- en gasvoorziening.

Maar veel Europese regeringen zitten daar niet op te wachten. In hun ogen is dit geen oorlog die zij zelf hebben gekozen. Uitspraken als die van EU-buitenlandchef Kaja Kallas, “dit is niet onze oorlog”, vatten dat sentiment goed samen.

Tegen die achtergrond vielen Ruttes woorden slecht. Zijn steun aan Trump wordt door verschillende Europese diplomaten gezien als te vergaand en politiek ongemakkelijk.

Energiecrisis vergroot de spanning

Dat maakt de situatie extra gevoelig, omdat Europa al direct wordt geraakt door de oorlog. De gevechten hebben olie- en gasprijzen opgedreven, wat de energiekosten voor huishoudens en bedrijven verhoogt.

Hierdoor ontstaat een dubbel spanningsveld:

• Europa wil militair afstand houden van het conflict
• Europa voelt wel degelijk de economische gevolgen

Daardoor groeit de druk om diplomatiek of logistiek toch iets te doen

Maar directe steun aan Trumps oorlog ligt politiek uiterst gevoelig

Sommige Europese functionarissen erkennen daarom dat de uitspraak “dit is niet onze oorlog” eigenlijk maar deels klopt. Militair misschien niet, economisch zeker wel.

De rel rond Rutte laat ook zien hoe fragiel de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa is geworden. Trump zet NAVO-bondgenoten al langer onder druk over defensie-uitgaven, handel en geopolitieke loyaliteit. Zijn harde woorden over Europese “lafheid” bij de Straat van Hormuz maken dat alleen maar erger.

Voor Rutte is dat een lastig evenwicht. Hij probeert Trump te vriend te houden om de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO veilig te stellen. Maar juist die opstelling dreigt hem nu in botsing te brengen met een groot deel van Europa.