Steeds meer werknemers gebruiken kunstmatige intelligentie (AI) tijdens hun werkdag. De technologie moet taken sneller en makkelijker maken, maar voor een groeiende groep werkt het juist averechts. Onderzoekers spreken zelfs van een nieuw fenomeen: ‘AI-breinfrituur’, een mentale uitputting door intensief gebruik van AI-tools.

AI zou werk verlichten, maar zorgt voor druk

Uit een studie onder bijna 1.500 fulltime werknemers in de Verenigde Staten blijkt dat 14 procent last heeft van deze vorm van mentale vermoeidheid. Werknemers beschrijven een soort “mentale kater”, met een mistig gevoel in het hoofd, moeite met concentreren en langzamer besluitvorming.

Het onderzoek is uitgevoerd door Boston Consulting Group en de University of California en werd vorige week gepubliceerd in de Harvard Business Review.

AI-bedrijven presenteren hun technologie vaak als een enorme productiviteitsboost. Tools zoals chatbots en automatische code-generatoren moeten werknemers helpen om taken sneller en makkelijker uit te voeren.

In de praktijk blijkt dat niet altijd zo te werken.

Veel werknemers moeten voortdurend schakelen tussen verschillende AI-systemen, controles uitvoeren en resultaten aanpassen. Dat zorgt juist voor extra cognitieve belasting.

“In tegenstelling tot de belofte dat werknemers meer tijd zouden krijgen voor betekenisvol werk, kan het jongleren met en multitasken tussen verschillende AI-tools juist hét kenmerk van werken met AI worden,” schrijven de onderzoekers.

Sommige bedrijven stimuleren het gebruik van AI zelfs actief als prestatiemaatstaf. Zo liet Coinbase-CEO Brian Armstrong eerder weten dat engineers die geen AI wilden gebruiken werden ontslagen. Tegelijk stelde hij het doel dat AI de helft van alle code op het platform moet genereren.

Mentale vermoeidheid kost bedrijven geld

De gevolgen van AI-breinfrituur kunnen aanzienlijk zijn. Werknemers die deze klachten ervaren melden volgens het onderzoek 33 procent meer beslissingsmoeheid dan collega’s zonder klachten.

Daarnaast maken ze ook vaker fouten. Respondenten met AI-breinfrituur rapporteerden bijna 40 procent meer grote fouten, bijvoorbeeld beslissingen met serieuze gevolgen voor veiligheid of belangrijke bedrijfsprocessen.

Ook de motivatie staat onder druk. Werknemers met deze klachten hebben ongeveer 40 procent vaker de intentie om hun baan te verlaten.

Voor grote bedrijven kan dat uiteindelijk miljoenen dollars per jaar kosten.

AI helpt juist bij saaie taken

Toch is het beeld niet alleen negatief. AI kan ook helpen om werkdruk te verminderen, vooral wanneer de technologie wordt ingezet voor routine- en repetitieve taken.

Werknemers die AI gebruikten om dit soort taken te automatiseren rapporteerden 15 procent minder burn-outklachten dan collega’s die dat niet deden.

Volgens de onderzoekers ligt de sleutel bij hoe bedrijven AI inzetten. Organisaties moeten duidelijk maken waar AI voor bedoeld is en hoe het werk daardoor verandert.

Wanneer bedrijven vooral sturen op zo veel mogelijk AI-gebruik, kan dat volgens de onderzoekers juist leiden tot slechter werk en extra mentale belasting.

Dat AI de arbeidsmarkt flink gaat opschudden, lijkt steeds duidelijker. Betaalbedrijf Block van Jack Dorsey verving vorige maand nog 40 procent van zijn personeel door AI, en volgens Anthropic-CEO Dario Amodei staat werknemers mogelijk een harde klap te wachten.