De Tweede Kamer heeft op donderdag 12 februari ingestemd met het nieuwe stelsel voor vermogensbelasting (box 3), dat vanaf 2028 van kracht moet worden. Daarmee komt er na jaren van juridisch getouwtrek en politieke discussie eindelijk duidelijkheid over hoe spaargeld, beleggingen en cryptomunten zoals Bitcoin (BTC) en Ethereum (ETH) straks worden belast. Wel geldt: als de Eerste Kamer het wetsvoorstel niet vóór maart goedkeurt, schuift de invoering door naar 2029.

Wat verandert er vanaf 2028?

De nieuwe wet maakt een einde aan het omstreden systeem waarbij de Belastingdienst uitgaat van een fictief rendement, los van wat iemand werkelijk verdient op zijn vermogen. In 2021 oordeelde de Hoge Raad dat deze aanpak onwettig is. Vanaf 2028 geldt een hybride model: een combinatie van belasting op werkelijk rendement én op gerealiseerde winst, afhankelijk van het type belegging.

Beleggingen in spaargeld, aandelen of cryptovaluta vallen onder de zogenoemde vermogensaanwasbelasting. Dat betekent dat jaarlijks belasting wordt geheven over rente, dividend en koerswinsten, óók als deze nog niet verzilverd zijn. Het tarief is voorlopig vastgesteld op 36 procent.

Voor de eerste 1.800 euro aan rendement geldt een vrijstelling. Fiscale partners mogen samen 3.600 euro onbelast behalen. Alleen het meerdere wordt belast.

Uitzonderingen voor vastgoed en start-ups

Voor beleggingen in vastgoed en jonge bedrijven (start-ups en scale-ups) geldt een aparte regeling. Hier komt een vermogenswinstbelasting: pas bij verkoop wordt belasting geheven over de gerealiseerde winst. Verliezen mogen daarbij verrekend worden met winsten in andere jaren. Jaarlijkse inkomsten uit vastgoed, zoals huur, worden wél belast, maar kosten zoals onderhoud zijn aftrekbaar.

Volgens het kabinet zorgt deze aanpak ervoor dat vastgoedbeleggers niet elk jaar belasting hoeven te betalen over papieren waardestijgingen die ze nog niet hebben verzilverd.

Wat betekent dit voor crypto-investeerders?

Voor bezitters van Bitcoin en andere cryptomunten betekent het nieuwe box 3-stelsel dat ze vanaf 2028 jaarlijks belasting moeten betalen over koerswinsten, ook als ze hun munten niet hebben verkocht. Alleen investeringen in jonge bedrijven vallen buiten deze regeling.

Dat maakt het systeem complexer. De Belastingdienst moet straks voor iedere belastingplichtige het werkelijke rendement berekenen. Banken, beleggingsplatformen en andere ‘ketenpartners’ moeten daarvoor tijdig hun systemen aanpassen, reden waarom het kabinet inzet op goedkeuring door de Eerste Kamer vóór half maart.

Verliesverrekening beperkt: risico op belasting over papieren winsten

Een opvallend punt van kritiek: verliezen mogen alleen verrekend worden met toekomstige winsten. Wie in 2028 een forse koerswinst behaalt, maar in 2029 verlies lijdt, moet toch belasting betalen over 2028, zelfs als dat geld er in 2029 niet meer is. Dat kan beleggers dwingen om activa met verlies te verkopen om hun aanslag te kunnen betalen.

Volgens critici ontstaat zo een nieuwe scheefgroei. De ene belegging wordt belast bij verkoop, de andere bij waardestijging, ongeacht of die gerealiseerd is.

Wat gebeurt er daarna?

In het coalitieakkoord is afgesproken dat Nederland uiteindelijk wil overstappen naar een volledig stelsel op basis van vermogenswinst. Daarbij wordt alleen belasting geheven bij verkoop, niet jaarlijks op papieren winsten. Dat systeem is eerlijker en eenvoudiger, maar voorlopig technisch en budgettair nog niet haalbaar.

De politieke verdeeldheid blijft groot. Rechts ziet de aanwasbelasting als een tijdelijke tussenoplossing. Linkse partijen vrezen dat een overstap naar vermogenswinstbelasting belastingontwijking makkelijker maakt.