De recente spanningen rond Groenland hebben de Europese ambitie om minder afhankelijk te worden van buitenlandse energiebronnen verder aangescherpt. Europese en Britse ministers hebben afgesproken om de komende jaren grootschalig te investeren in windenergie op zee, met als doel de eigen energievoorziening structureel te versterken.

Grote plannen voor de Noordzee

De directe aanleiding is de harde toon die de Amerikaanse president Donald Trump de afgelopen weken aansloeg over Groenland. Hoewel hij in Davos terugkwam op dreigementen om het Deense gebied met militaire middelen in te lijven, hebben de uitspraken in Europa opnieuw duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar internationale afhankelijkheden kunnen zijn.

Tijdens een top in Hamburg spraken negen landen met belangen in de Noordzee, waaronder Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Nederland, af om tussen 2031 en 2040 jaarlijks ongeveer 15 gigawatt aan nieuwe offshore windcapaciteit te bouwen. Op langere termijn is het doel om tegen 2050 zo’n 300 gigawatt aan windvermogen op zee te realiseren. Ter vergelijking: momenteel staat er in de EU ongeveer 37 gigawatt aan offshore wind opgesteld.

Een belangrijk onderdeel van de plannen is de gezamenlijke ontwikkeling van circa 100 gigawatt aan windparken, gekoppeld aan een nieuw elektriciteitsnet in de Noordzee. Dat netwerk moet via onderzeese kabels meerdere landen tegelijk verbinden, zodat stroom flexibel kan worden geleverd aan markten waar de vraag en de prijs het hoogst zijn.

Geen nieuwe afhankelijkheid

EU-energiecommissaris Dan Jørgensen benadrukte dat Europa niet het ene probleem wil inruilen voor het andere. Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 besloot de EU versneld af te bouwen op Russisch gas. Sindsdien zijn de importen van Amerikaans vloeibaar aardgas (lng) sterk toegenomen.

“Wij zijn niet tegen handel met de Verenigde Staten,” zei Jørgensen, “maar we willen niet de afhankelijkheid van Rusland vervangen door een nieuwe afhankelijkheid van een ander land.” De Europese strategie is volgens hem helder: zoveel mogelijk eigen energie opwekken en op termijn helemaal af van aardgas.

Dat voornemen krijgt extra gewicht nu de EU heeft ingestemd met een volledig verbod op de import van Russisch gas vanaf 2027. Tegelijkertijd waarschuwen energie-analisten dat de EU inmiddels voor meer dan de helft van haar lng-import afhankelijk is van de VS.

Hernieuwbare energie als geopolitieke buffer

Voor Europese regeringen zijn hernieuwbare energiebronnen niet alleen een klimaatmaatregel, maar ook een geopolitieke verzekering. Windenergie op zee wordt gezien als een stabiele, binnenlandse energiebron voor een continent met weinig eigen gasvoorraden.

De afspraken moeten bovendien een impuls geven aan de offshore-windsector, die de afgelopen jaren te maken had met stijgende kosten en vertragingen bij netaansluitingen. Overheden zijn daarom bereid om vaker prijszekerheid te bieden aan ontwikkelaars, bijvoorbeeld via garanties op minimumopbrengsten.

De combinatie van geopolitieke spanningen, energiezekerheid en klimaatdoelen zorgt ervoor dat Europa de vaart erin zet. De boodschap van de ministers is duidelijk: in een wereld waarin internationale verhoudingen snel kunnen veranderen, wil Europa minder afhankelijk zijn van externe leveranciers en meer controle hebben over zijn eigen energievoorziening.