Oplichters hebben vorig jaar flink huisgehouden in de cryptomarkt. Amerikanen zijn in 2025 voor meer dan 11 miljard dollar bestolen, zo blijkt uit een nieuw rapport van de FBI. De opsporingsdienst waarschuwt dat de methoden steeds geraffineerd worden, en dat blijkt ook wel uit de vele slachtoffers.

Oplichters spelen het lange spel

Investeringsfraude was veruit de grootste boosdoener en was goed voor 7,2 miljard dollar aan schade. Dat zijn geen amateuristische oplichters meer, maar professionele organisaties die hun slachtoffers maandenlang inpalmen voordat ze toeslaan.

Het begint vaak onschuldig. Criminelen leggen via sociale media, datingapps of onverwachte berichten contact met hun doelwitten. Ze doen zich voor als vrienden, liefdesinteresses of succesvolle beleggers. Wekenlang bouwen ze vertrouwen op, tot het gesprek langzaam richting investeren wordt gestuurd.

Het slachtoffer wordt naar een nep beleggingsplatform geleid dat er professioneel uitziet. Op het scherm lijkt de investering flink te groeien, maar in werkelijkheid is alles nep. Zodra iemand geld wil opnemen, eisen de oplichters eerst ‘belastingen’ of ‘verwerkingskosten’. Daarna verdwijnen ze met de buit.

Volgens de FBI worden de meeste van deze operaties gerund door georganiseerde misdaadgroepen in Zuidoost-Azië. Opvallend genoeg zetten die netwerken slachtoffers van mensenhandel in als dwangarbeiders om de oplichtingspraktijken draaiende te houden.

Bijna 19.000 mensen verliezen een fortuin

De cijfers laten zien hoe diep de schade gaat. In totaal verloren Amerikanen 11,4 miljard dollar aan cryptofraude, 22 procent meer dan een jaar eerder. De FBI ontving 181.565 klachten, een toename van 21 procent. De gemiddelde schade per zaak bedroeg 62.604 dollar, wat omgerekend ruim 57.000 euro is.

Bijna 18.600 slachtoffers verloren elk meer dan 100.000 dollar. Het gaat hier om spaargeld en pensioenpotten die in rook zijn opgegaan. Vooral ouderen werden hard geraakt: Amerikanen van 60 jaar en ouder waren goed voor 4,4 miljard dollar aan verliezen, bijna 40 procent van het totaal.

Wereldwijd probleem

Cryptofraude is niet alleen een Amerikaans probleem. Blockchain-analysebedrijf Chainalysis schatte dat er wereldwijd 17 miljard dollar verloren ging aan crypto-gerelateerde oplichting en fraude in 2025. Methoden als identiteitsfraude, het nabootsen van cryptobeurzen en door AI gegenereerde scams winnen terrein, zo bleek uit het Crypto Crime Report van het bedrijf.

De FBI waarschuwt dat kunstmatige intelligentie de dreiging verder zal vergroten. Het bureau ontving ruim 22.000 klachten met een AI-component, goed voor bijna 893 miljoen dollar aan schade.Denk aan stemklonen en deepfakes waarmee oplichters zich voordoen als bekenden of publieke figuren.

Er is ook een lichtpuntje. Met Operation Level Up, een programma om actieve slachtoffers vroegtijdig te waarschuwen, heeft de FBI naar eigen zeggen meer dan 500 miljoen dollar aan schade weten te voorkomen. Tegelijkertijd schatten experts dat het werkelijke schadebedrag vele malen hoger ligt, omdat lang niet alle slachtoffers aangifte doen.