Amerika wil dat Europese bondgenoten binnen dagen concrete plannen presenteren om de Straat van Hormuz te beveiligen zodra de gevechten in Iran stoppen.

Dat verzoek werd gedaan tijdens overleg tussen Amerikaanse en NAVO-functionarissen in het Witte Huis, het Pentagon en het State Department, zo meldt Bloomberg op basis van een hoge NAVO-functionaris.

Coalitie van 40 landen moet leveren

Een door het Verenigd Koninkrijk geleide coalitie van meer dan 40 landen, waaronder veel Europese staten, Japan en Canada, heeft toegezegd te helpen bij het heropenen van de zeestraat zodra de actieve gevechten stoppen. Na de aankondiging van het staakt-het-vuren beloofden zo’n twaalf, vooral Europese, leiders bij te dragen aan de vrijheid van scheepvaart door Hormuz.

Maar beloftes zijn nog geen plannen. De VS willen nu specifieke toezeggingen: welke schepen, welke capaciteit, welk tijdpad. Washington beschouwt een termijn van enkele dagen als realistisch. De vraag is of de bondgenoten dat ook zo zien, zeker nu het staakt-het-vuren in de praktijk nauwelijks wordt nageleefd.

Hormuz nog altijd effectief gesloten

Ondanks de aankondiging van het bestand bleef de Straat van Hormuz effectief dicht. Iran en Israël bleven elkaar aanvallen en Teheran stelt dat de Israëlische operaties in Libanon het staakt-het-vuren schenden. Zolang de gevechten doorgaan, is het onduidelijk of de coalitielanden bereid zijn hun marine in te zetten.

Dat is precies het probleem dat eerder ook al speelde. Meerdere NAVO-lidstaten weigerden tijdens de oorlog om de VS toegang te geven tot militaire bases voor aanvallen op Iran. Ze weigerden ook Trumps oproepen om de zeestraat te heropenen zolang er werd gevochten.

Trump haalt uit naar NAVO

De frustratie van Trump over de bondgenoten bereikte woensdag een nieuw hoogtepunt. Na zijn ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte schreef hij op sociale media dat de NAVO er niet was toen de VS het nodig hadden en er ook niet zal zijn als dat opnieuw het geval is.

In een recent interview met de Britse Telegraph zei Trump zelfs te overwegen de VS helemaal uit de NAVO terug te trekken. Eerder noemde hij lidstaten lafaards en de alliantie een papieren tijger.

Rutte, die vaker is ingezet om spanningen tussen Washington en de NAVO te sussen, staat voor zijn zwaarste test. De oorlog met Iran heeft de kloof tussen de VS en Europa verder verdiept.

Vance zaterdag naar Islamabad

Terwijl de druk op de NAVO toeneemt, gaat de diplomatie door. Vicepresident Vance leidt zaterdag een Amerikaanse delegatie naar Islamabad voor directe gesprekken met Iran. Of die gesprekken iets opleveren, hangt mede af van de vraag of het staakt-het-vuren tegen die tijd nog overeind staat.