Iran onderzoekt de mogelijkheid om een beperkt aantal olietankers weer doorgang te verlenen door de strategische Straat van Hormuz. Dit gebeurt terwijl de spanningen in de regio hoog blijven oplopen. Daarbij wordt volgens internationale media een opvallende voorwaarde overwogen. Deze voorwaarde valt op omdat het in potentie het globale financiële systeem aanvalt.

Beperkte doorgang onder strikte voorwaarden

De Straat van Hormuz is een cruciale schakel in de wereldwijde energievoorziening. Ongeveer 20 procent van de wereldwijde oliehandel passeert via deze nauwe waterweg. Daardoor hebben verstoringen direct impact op de olieprijs en internationale markten. Dit is de reden waarom we recent een heel scherpe stijging van de olieprijs zagen.

Volgens berichtgeving van onder meer Times of India, gebaseerd op uitspraken van een anonieme Iraanse functionaris tegenover CNN, overweegt Teheran om slechts een select aantal tankers doorgang te geven. Daarbij zou als voorwaarde gelden dat de olie niet in Amerikaanse dollars, maar in Chinese yuan wordt verhandeld. 

Het gaat nadrukkelijk om een voorstel dat nog niet officieel is bevestigd door de Iraanse overheid. Maar er zijn al signalen dat Iran uitzonderingen maakt voor specifieke landen. Zo kregen recent Indiase tankers toestemming om de doorgang te passeren, ondanks de feitelijke blokkade van de route. 

Daarnaast verklaarde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken dat scheepvaart uit bevriende landen in principe toegang kan krijgen. Ondertussen worden vijandige staten zoals de Verenigde Staten en Israël uitgesloten. 

Impact op oliehandel en valutamarkt blijft onzeker

De mogelijke koppeling van doorgang aan betalingen in yuan raakt aan een breder geopolitiek thema. Olie wordt wereldwijd grotendeels in dollars verhandeld. Dit systeem draagt al decennia bij aan de dominante positie van de Amerikaanse munt. Hier komt de term petrodollar vandaan.

Tegelijkertijd is er geen sprake van een directe systeemverandering. Het voorstel om olie in de Chinese yuan te verhandelen is nog niet officieel bevestigd. Bovendien blijven de meeste internationale oliecontracten nog altijd in dollars plaatsvinden.

Wel is duidelijk dat de spanningen rond de Straat van Hormuz de energiemarkt onder druk zetten. Door de onrust zijn verzekeringskosten gestegen. Bovendien zoeken landen naar alternatieve routes en diplomatieke oplossingen om de olievoorziening veilig te stellen. De Verenigde Staten lijken zich inmiddels al te beroepen op de olievoorraad van Venezuela.

De situatie onderstreept vooral hoe geopolitieke conflicten niet alleen fysieke handelsroutes, maar ook financiële structuren kunnen beïnvloeden. Vooralsnog is er echter geen bevestiging dat het mondiale oliesysteem daadwerkelijk op korte termijn zal veranderen. Maar dat de status quo wordt uitgedaagd is duidelijk.